Na poboczach

Paweł Dunin-Wąsowicz, „Dzika biblioteka”, Iskry 2017

Ten manifest bezwarunkowej miłości do zadrukowanego papieru spodoba się wszystkim miłośnikom poboczy głównego nurtu literatury, na których często, jak udowadnia autor, znaleźć można rzeczy ciekawe, zadziwiające i przerażające (czasem za jednym zamachem). Na przykład opowieść o pewnym inżynierze, którego mózg zostaje przeszczepiony do ciała goryla, historię pochodzenia peleryny Don Pedra z Krainy Deszczowców, czy budzące na przemian śmiech, przerażenie i z lekka perwersyjną ciekawość przejawy polskiego rasizmu i antysemityzmu. Ale książka Dunin-Wąsowicza to dużo więcej niż tylko przewodnik dla łowców antykwarycznych kuriozów i rarytasów. Czytaj dalej Na poboczach

Maszyna, której nie da się zatrzymać

Sarah Pinborough, “13 minut”, Prószyński i S-ka 2018

Nastoletnia szkolna gwiazda zostaje znaleziona w stanie śmierci klinicznej w rzece. Gdy odzyskuje przytomność, nie pamięta w jaki sposób doszło do wypadku, ale wkrótce podejrzenie pada na jej dwie, rzekomo najlepsze przyjaciółki, które mogły mieć coś wspólnego z tym wydarzeniem. Czytaj dalej Maszyna, której nie da się zatrzymać

Przypadek i premedytacja

Paweł Brykczyński, „Gotowi na przemoc. Mord, antysemityzm i demokracja w międzywojennej Polsce”, Krytyka Polityczna 2017

Wciągające niczym thriller i świetnie udokumentowane historyczne śledztwo w sprawie słów i czynów służy ukazaniu, że zamach na Gabriela Narutowicza miał, jak pisze Paweł Brykczyński, “głęboki wpływ na rozwój nacjonalistycznego dyskursu w Polsce; pomaga też wyjaśnić nadzwyczajny wzrost antysemityzmu w okresie międzywojennym”. Czytaj dalej Przypadek i premedytacja

Spoglądanie w otchłań

Claudia Rowe, „Pająk i mucha”, Czarna Owca 2017

Ludzie opisywali go później jako pluszowego misia. Łagodnego, samotnego olbrzyma. Człowieka tak zahukanego, że nie mógł zdecydować się, jaką pizzę zamówić. Mówiono o tym nawet wtedy, gdy już przyznał się do zamordowania ośmiu kobiet, a na strychu domu, w którym mieszkał razem z matką, ojcem i siostrą znaleziono rozkładające się zwłoki ofiar. Czytaj dalej Spoglądanie w otchłań

Szczepionka na postprawdę

Antoine Bello, “Wywiadowcy”, Sonia Draga 2017

Bello unika chodzenia na skróty i do tego samego zachęca czytelników. Druga część jego podszytego filozoficznym niepokojem thrillera wrzuca głównego bohatera i wszystkich, którzy śledzą jego losy w sam środek najważniejszych debat współczesności. Świat, który opisuje francuski pisarz jest skomplikowany, wymaga od czytelnika uwagi, ale oferuje literacką syntezę, która jest skuteczną szczepionką przeciw postprawdzie. Czytaj dalej Szczepionka na postprawdę

Wysokie stawki

Sabri Louatah, “Dzikusy, t. 2. Upiór nawiedził Europę”, WAB 2017

Już przy okazji pierwszego tomu „Dzikusów” pisałem, że tetralogia Sabriego Louataha jest przedsięwzięciem ryzykownym – http://www.ksiazkawprezencie.pl/krew-kosc-papier/. Druga odsłona potwierdza, że francuski debiutant to literacki pokerzysta, który gra o najwyższe stawki. Kontynuacja ujawnia też mocniej niż tom pierwszy, że Louatah nie zawsze ma na podorędziu najmocniejsze karty. Ale ja lubię pisarzy, którzy grają z rozmachem, nie słuchając podszeptów bardziej doświadczonych kolegów, którzy wiedzą, że czegoś „nie da się napisać”. Jeśli ktoś dysponuje takim piórem jak Louatah, wynika z tego zazwyczaj coś ciekawego. A poza tym do rozegrania pozostały jeszcze dwie partie. Czytaj dalej Wysokie stawki

Zaszczuty, zmęczony i grzeszny

Hampton Sides, „Ogar piekielny ściga mnie. Zamach na Martina Luthera Kinga i wielka obława na jego zabójcę”,
Czarne 2017

Hampton Sides w wielkim stylu nawiązuje do tradycji powieści non-fiction zapoczątkowanej przez Trumana Capote. Rekonstrukcja jednego z najgłośniejszych mordów politycznych w historii, dokonana na bazie benedyktyńskiej kwerendy łączy wyrafinowany suspens z konwencją powieści społecznej i jak każda wielka narracja pozwala na wieloznaczne interpretacje.

Czytaj dalej Zaszczuty, zmęczony i grzeszny

Palimpsest

Dariusz Rosiak, “Biało-czerwony. Tajemnica Sat-Okha”, Czarne 2017

Zaczęło się niewinnie. Dariusz Rosiak natrafił na wspaniały temat – życie Sat-Okha, syna polskiej rewolucjonistki i wodza kanadyjskich Indian; życiorys, w którym jest i wychowanie w indiańskim obozie, i walka w szeregach partyzantki przeciw hitlerowskiemu najeźdźcy, i błyskotliwa kariera pisarska, i praca na rzecz popularyzacji indiańskiego dziedzictwa, które niesie przesłanie o łączności człowieka z przyrodą i wadze szlachetnego postępowania. Czytaj dalej Palimpsest

Amerykańska literatura obozowa

Colson Whitehead, “Kolej podziemna”, Albatros 2017

„Kolej podziemna” Colsona Whitheada spodobałaby się Tadeuszowi Borowskiemu. Podobnie jak autor „Pożegnania z Marią” amerykański pisarz w ekstremalnym doświadczeniu szuka przede wszystkim prawdy o człowieku. Nie szczędząc obrazów okrucieństwa, daleki jest od martyrologicznego zadęcia i wie, że literatura nie musi być wierna literze, ale duchowi wydarzeń; i że do tego potrzebna jej artystyczna wolność. Czytaj dalej Amerykańska literatura obozowa

Baczność! Ukłon!

Tetsuya Honda, „Przeczucie”, Znak 2017

Gdybym był Japończykiem, po zamknięciu książki Hondy położyłbym ja na stole i złożył głęboki ukłon. Tym razem bowiem entuzjastyczny anons na okładce nie kłamie i mamy do czynienia z nowym, dużego kalibru, talentem na mapie światowego kryminału. A że pochodzi on z Kraju Kwitnącej Wiśni w jego kryminałach jest trochę egzotyki – chociaż akurat nie tam, gdzie można by się tego najbardziej spodziewać. Czytaj dalej Baczność! Ukłon!