Awantury bliskowschodnie

Jean-Pierre Filiu – scenariusz, David B – scenariusz i rysunki, “Najlepsi wrogowie” t. 1 i 2., Kultura Gniewu 2013 i 2016

„Najlepsi wrogowie” to komiksowy esej. David B. potraktował zadanie ambitnie, bo warstwa graficzna książki nie jest prostą ilustracją, świetnego zresztą, tekstu profesora Filiu, ale próbą stworzenia rysunkowego odpowiednika literackich środków stosowanych w eseistyce za pomocą potężnego warsztatowego arsenału Davida B., który umożliwia przekazanie treści niedostępnych linearnej narracji. Prezentujemy dwa pierwsze (z trzech) tomy dzieła.

Autorzy postawili sobie ambitne zadanie, by ukazać historię kontaktów między Stanami Zjednoczonymi i krajami bliskowschodnimi (siłą rzeczy w pewnym momencie pojawia się też Związek Radziecki). Tom pierwszy obejmuje okres od schyłku XVIII wieku do połowy wieku XX (1783-1953), czyli mniej więcej od pierwszej amerykańskiej blokady Trypolisu do zamachu stanu zorganizowanego przez CIA, który doprowadził do obalenia rządu Mohammada Mosaddegha. W tomie drugim znajdą czytelnicy m. in. historię wojny sześciodniowej i Jom Kippur, rewolucji irańskiej, konfliktu w Libanie na początku lat 80. XX wieku oraz radzieckiej inwazji na Afganistan.

Autorzy do maksimum wykorzystali możliwości komiksowego medium. Scenariusz nie zawiera oczywiście aż tylu informacji co klasyczna praca historyczna, ale Davidowi B. i Filiu udało się idealnie wyważyć proporcje między dynamiką akcji, bo historia opowiedziana w “Najlepszych wrogach” pełna jest potyczek, walk na morzu i lądzie oraz politycznych intryg, a głębią w opisywaniu skomplikowanych relacji międzypaństwowych ukazanych bez taryfy ulgowej dla żadnej ze stron. David B. i profesor Filiu nie mają złudzeń co do intencji polityków – z ich opowieści wyłania się ponury szereg wendett, intryg, spisków i okrucieństwa wyrządzanego sobie przez strony wstrząsających regionem konfliktów.

Dzięki rysunkom, wykorzystującym, jak to zwykle u Davida B., elementy metafory (np. człowiek z rurą do przesyłu ropy wystająca w miejscu twarzy), groteski, hiperboli, efektownego skrótu ( jedna plansza pozwalająca objąć naraz trzy wątki), nawiązaniom do ekspresjonizmu i kafkowskiego klimatu, świetnego wykorzystania znaczącego, teatralnego gestu i mimiki historia nie tylko zyskuje na sile wyrazu. Warstwa graficzna dopowiada konteksty i wzbogaca historyczną narrację o emocje i oceny. Pozwala też pokazać współwystępowanie rozmaitych zjawisk, w sposób dużo bardziej syntetyczny niż proza. “Najlepsi wrogowie” to komiks bez wątpienia wybitny i oryginalny, po który mogą sięgnąć nawet ci, którzy obrazkowych historii nie czytają na co dzień.

Kultura Gniewu zapowiada wydanie trzeciego, ostatniego tomu „Najlepszych wrogów” w tym roku.

   
O AUTORACH:

David B. – jedna z czołowych postaci światowej sceny komiksowej, założyciel wydawnictwa L`Association, które jak pisze polski wydawca Davida B. “zrewolucjonizowało europejski komiks”, autor m. in. rewelacyjnej graficznej autobiografii “Rycerze św. Wita”

Jean-Pierre Filiu – francuski historyk i arabista, profesor w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu, były dyplomata, m. in. w Jordanie, Syrii i Tunezji.