Gra bez zwycięzców

Leïla Slimani, „Kołysanka”, Sonia Draga 2017

Autorce udało się skromnymi środkami wyrazu opowiedzieć niezwykle przejmującą historię patologicznej psychodramy, która rozgrywa się pomiędzy rodziną z dziećmi i ich opiekunką, pomimo pozorów, że obie strony zyskują na tym układzie.

Państwo Massé to młode, mieszkające w sercu Paryża, małżeństwo, typowi przedstawiciele klasy średniej. Co prawda zajmują na razie małe mieszkanie w starej kamienicy, ale wydają się mieć perspektywy. On pracuje w studiu muzycznym, ona wychowuje dwójkę dzieci, ponieważ jednak jest z zawodu adwokatem, zaczyna sobie szybko wyrzucać , że nie zrobiła, jak większość jej znajomych, kariery zawodowej.

Przypadkowe spotkanie z kolegą po fachu daje jej pewną nadzieję na powrót do palestry. Aby pokonać jedyną i najważniejszą przeszkodę na drodze do sukcesu, czyli dzieci, państwo Massé decydują się wynająć opiekunkę. Zanim jednak zaproszą pierwsze kandydatki, wietrzą i sprzątają mieszkanie, bo „chcą, by opiekunki zobaczyły, że są ludźmi na poziomie, poważnymi i uporządkowanymi”.

W końcu niemal jednomyślnie wybierają Louise, jasnowłosą wdowę z dobrymi referencjami („ma wzrok kobiety, która jest w stanie wszystkiego wysłuchać i wszystko wybaczyć”).

Autorce udało się, również dzięki poprowadzeniu narracji w czasie teraźniejszym, oddać dynamikę z jaką nowa niania zmienia ich chaotyczne i pełne niepokoju życie, tworząc uporządkowane i ciepłe, wręcz wymarzone ognisko domowe, w którym zawsze jest dobry obiad na stole, dzieci zawsze się śmieją i grzecznie bawią a rodzice mogą nie tylko spokojnie chodzić do pracy, ale też mieć czas dla siebie.

Opiekunka, również dzięki swojemu, nieco niepokojącemu, perfekcjonizmowi, staje się kimś w rodzaju opłacanego członka rodziny a między bohaterami powstaje rodzaj zażyłości, która jest tylko pozorna. Wkrótce nadchodzi moment, kiedy kiedy pani domu zdaje sobie sprawę, że niemal zupełnie utraciła kontrolę nad życiem własnej rodziny a opiekunka, bojąc się o pracę podejmuje coraz bardziej paranoiczne próby aranżowania cudzej egzystencji. I wtedy sielanka zamienia się w koszmar.

Autorce udało się szczęśliwie połączyć rasowy, wciągający thriller z mocnym dramatem społecznym. Dzięki temu studium współczesnej bolączki opierającej się na przekonaniu, że można osiągnąć maksimum korzyści bez ponoszenia strat, również emocjonalnych, że można jednocześnie zjeść ciastko (spełnić się zawodowo) i mieć ciastko (dzieci będą mimo to szczęśliwe) dostaje rumieńców, których próżno szukać w rozprawach współczesnych socjologów.

O AUTORCE:

Leïla Slimani – francuska pisarka i dziennikarka o marokańskich korzeniach; „Kołysanka”, jej druga książka, przyniosła jej prestiżową Nagrodę Goncourtów.