Obywatel muzułmanin

Nilüfer Göle,„Muzułmanie w Europie. Dzisiejsze kontrowersje wokół islamu”, Karakter 2016

Meczet w Kolonii © Raimond Spekking / CC BY-SA 4.0
Meczet w Kolonii © Raimond Spekking / CC BY-SA 4.0

Nilüfer Göle walczy z islamofobią metodami naukowymi – jej książka jest raportem z fachowych socjologicznych badań – ale potrafi przekuć zebrane w terenie dane w narrację atrakcyjną dla czytelnika balansującą między esejem, publicystyką i reportażem.

Autorka relacjonuje i podsumowanie badania, które przeprowadziła wraz z zespołem w latach 2009-2013 w kilku miejscach Europy, tam gdzie dochodziło do kontrowersji związanych z islamem – czy to w kwestiach dotyczących obecności muzułmanów w sferze publicznej, m. in. tych związanych z noszeniem chust czy budową meczetu obok katedry w Kolonii – czy związanych z obrażaniem uczuć religijnych wyznawców Islamu, jak to miało miejsce w wypadku publikacji karykatur Mahometa. Za każdym razem badania miały podobny przebieg, obejmowały zarówno muzułmanów, jak i osoby nie wyznające tej religii i podzielone były na wywiady indywidualne oraz dyskusję w grupach.

Autorce udało się nakreślić daleki od stereotypów, zniuansowany portret społeczności muzułmańskich i ich różnorodnych postaw względem religii i jej publicznego manifestowania, w tym m. in. strategii integracyjnej polegającej na hybrydyzacji tożsamości, czyli jednoczesnym łączeniu tożsamości muzułmanina i obywatela kraju. Autorce udało się również uchwycić możliwe strategie kompromisu (jak w wypadku kolońskiego meczetu projektowanego przez Niemca, który nadał mu, przy zachowaniu najważniejszych wyznaczników architektonicznych, możliwy do zaakceptowania przez niemuzułmańską społeczność charakter) i mechanizmy wykorzystywane przez islamofobiczne partie populistyczne do podsycania strachu i budowania podziałów.

Relacja z badań została obudowana przez autorkę tekstami ukazującymi debatę na temat obecności muzułmanów w Europie – jej historyczne konteksty, pułapkę polaryzacji, w którą wpędzają Europę zamachy terrorystyczne, uderzając pośrednio w zwyczajnych europejskich, niewinnych wyznawców islamu, nurty reformistyczne wewnątrz samego islamu i paradoksy związane z kwestią widoczności muzułmanów w sferze publicznej.

Pozycja aktualna, ukazująca zjawisko w całej jego złożoności, ważna i dająca nadzieję na dyskusję i wspólną egzystencję.

small_gole__muzu_manie_w_europie_web

O AUTORCE:

Nilüfer Göle: ceniona turecko-francuska socjolożka, specjalistka od zagadnień związanych ze współczesnym islamem, wykładowczyni Wyższej Szkoły Nauk Społecznych w Paryżu