Na rozstajach

rysunki: Mezzo, scenariusz: J. M. Dupont, „Love in Vain. Robert Johnson 1911-1938”

Zostawił po sobie dwa zdjęcia, niepewną datę urodzin, niejasne okoliczności śmierci, legendę o duszy sprzedanej diabłu na rozstajach za gitarowy geniusz i dwadzieścia dziewięć piosenek zarejestrowanych w podłej jakości. I został bogiem bluesa. Czytaj dalej Na rozstajach

Światy mistrza Hieronima

Marcel Ruijters, „Hieronim Bosch”, Timof 2016

Komiksowy biograf niderlandzkiego geniusza pędzla musiał zmierzyć się nie tylko ze szczupłością informacji o życiu swojego bohatera, ale również z jego potężną malarską wyobraźnią, która łatwo może zdominować każdego artystę. Z obu tych pułapek rodak Hieronima Boscha wyszedł zwycięsko, tworząc komiks, w którym inspiruje się jego dziełem, zachowując własny styl i umiejętnie szuka odpowiedzi na pytania o tajemnice twórcy „Ogrodu rozkoszy ziemskich”. Czytaj dalej Światy mistrza Hieronima

Konformiści nie bywają frajerami

Piotr Lipiński,”Cyrankiewicz, wieczny premier”, Czarne 2016

Józef Cyrankiewicz miał zawsze ponurą minę. Podobno roześmianego publicznie widziano go tylko raz. Mimo to mówiono o nim „fajny, sympatyczny facet”. Ten i wiele innych paradoksów jednej z czołowych postaci PRL wydobył w reporterskim portrecie „wiecznego premiera” Piotr Lipiński. Czytaj dalej Konformiści nie bywają frajerami

Zajrzeć do umysłu geniusza, czyli Ceram mechaniki kwantowej

Graham Farmelo, „Przedziwny człowiek”, Copernicus Center Press 2016

diracb

Bohater tej książki w tygodniu, w którym rozwiązał niezwykle skomplikowany fizyczny problem związany z ciałem doskonale czarnym, nad którym łamały sobie głowę przez ćwierć wieku rozmaite tęgie umysły wysłał do rodziców kartkę z informacją: „Nie mam za bardzo o czym pisać” – ta anegdota to, by użyć fizycznej metafory odesłanej w niebyt przez innego z bohaterów tej książki, to tylko jeden z wielu rodzynków w pożywnym i smakowitym cieście biograficzno-popularnonaukowej narracji ukazującej życie jednego z największych fizyków teoretycznych XX wieku, współtwórcy mechaniki kwantowej, zwanego „angielskim Einstenem”, Paula Diraca. Czytaj dalej Zajrzeć do umysłu geniusza, czyli Ceram mechaniki kwantowej

Spór wielkich

Pawieł Basiński, „Lew kontra święty. Historia pewnej wrogości”, Marginesy 2016

lewoczka

Chociaż nigdy nie spotkali się osobiście, a ich spór nie wyszedł poza łamy prasy, Lew Tołstoj i ojciec Jan Kronsztadzki, podzielili Rosję przełomu XIX i XX wieku na dwa obozy. „Do dziś konflikt ten nurtuje Cerkiew i całą rosyjską inteligencję” – powiedział w rozmowie z internetowym „dwutygodnikiem” Pawieł Basiński, dodając, że zna duchownych ceniących Tołstoja i takich, którzy uważają go za wcielenie szatana. To na pewno jeden z powodów, ale nie jedyny, by sięgnąć po tę książkę. Czytaj dalej Spór wielkich

Despotyzm dla początkujących

Mikal Hem, „Jak zostać dyktatorem. Podręcznik dla nowicjuszy”, Smak Słowa, Agora 2016

fot. Bex Walton / CC BY 2.0
fot. Bex Walton / CC BY 2.0

Czego się boją dyktatorzy? Mikal Hem świetnie zdaje sobie z tego sprawę i korzysta z tej wiedzy, by stworzyć syntetyczny portret współczesnego satrapy, a przy okazji kompendium ciekawostek – przerażających lub absurdalnie zabawnych  – na temat despotów z różnych zakątków globu. Czytaj dalej Despotyzm dla początkujących

Okiem bezwzględnym i czułym

Elżbieta Baniewicz, „Dżanus”, Marginesy 2016

fot. Derzsi Elekes Andor (CC BY-SA 3.0)
fot. Derzsi Elekes Andor (CC BY-SA 3.0)

Specyfika twórczości Janusza Głowackiego i środowiskowa legenda sprzyjają przypinaniu mu łatek – specjalista od bananowej młodzieży dramaturg-reportażysta, szyderca, autor skeczy, a nie sztuk i last, but not least, „Playboy z Krakowskiego Przedmieścia”. Elżbieta Baniewicz w swoim biograficzno-krytycznym szkicu już na początku odżegnuje się od łatwych klasyfikacji i prezentuje Głowackiego przede wszystkim jako artystę, który pod maską ironicznego prześmiewcy skrywa twarz autora potrafiącego spojrzeć na dramat ludzkiej egzystencji „okiem bezwzględnym i czułym”, jak to zgrabnie ujmuje, i osoby, która doświadczyła bolesnej kondycji „proroka we własnym kraju.” Czytaj dalej Okiem bezwzględnym i czułym

Zabijaka z East Endu

Andrew Wilson, „Alexander McQueen. Krew pod skórą”, SQN 2016

Wystawa "Dzikie piękno" w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, fot. Wesley Chau (CC BY 2.0)
Wystawa „Dzikie piękno” w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, fot. Wesley Chau (CC BY 2.0)

Opisując czyjeś dokonania w dziedzinie mody, łatwo stracić dystans i popaść w banał. Być może właśnie dlatego Andrew Wilson zdecydował się w swojej biografii Alexandra McQueena pokazać brytyjskiego projektanta za pośrednictwem wypowiedzi innych – rodziny, partnerów, ludzi z branży mody – oddaje też głos samemu artyście, usuwając się mocno w cień.

Czytaj dalej Zabijaka z East Endu

Swingująca mapa

Piotr Szarota, „Londyn 1967”, Iskry 2016

Richard Hamilton, "Swingeing London 67" (1969) (za: wikiart.org)
Richard Hamilton, „Swingeing London 67” (1969) (za: wikiart.org)

Piotr Szarota barwnie ukazuje wszystkie najważniejsze zjawiska swingującego Londynu lat 60., ale nie na tylko na tym polega wartość jego nowej książki, bo autor potrafi odtworzyć sieć skomplikowanych powiązań i wzajemnych wpływów między nimi. Czytaj dalej Swingująca mapa

Magazyn książki w prezencie #1: Balenciaga – człowiek zagadka

Mary Blume, „Mistrz nas wszystkich”, Bukowy Las 2013

magazynlarge_balenciaga-okl-500Według „New York Timesa” był „uznawany za najbardziej wpływowego projektanta mody lat powojennych”. Christian Dior nazwał go „mistrzem”. O nim samym wiadomo jednak niewiele. Udzielił tylko jednego wywiadu, a na temat jego życia prywatnego krąży zaledwie kilka anegdot.  Mimo to od czterech dekad dziennikarze i biografowie próbują opowiedzieć historię Cristobala Balenciagi.

Książka Mary Blume, obok krótkiego eseju Paula Johnsona, jest jedyną pozycją poświęconą słynnemu hiszpańskiemu projektantowi mody dostępną po polsku. W zagranicznych księgarniach znajdziemy o wiele więcej opracowań na jego temat. Trzy książki zasługują na pewno na uwagę – pierwsza autorstwa Marie-Andre Jouve, szefowej archiwum domu mody Balenciaga, druga pióra Lesley Ellis Miller z Victoria & Albert Museum w Londynie i ostatnia, napisana przez Miren Arzalluz, po raz pierwszy opisująca kulisy działalności projektanta w Hiszpanii, jeszcze zanim stał się sławny. Na uwagę zasługuje też esej dziennikarki New Yorkera Judith Thurman pt.: „The Absolutist”.

Książka Blume również jest esejem biograficznym a nie, jak oczekiwaliby niektórzy, klasyczną biografią, co może stanowić dla polskiego czytelnika pewien problem. Wymaga bowiem od niego znajomości nie tylko sztandarowych projektów Balenciagi, ale też najważniejszych faktów z jego życia. Czytaj dalej Magazyn książki w prezencie #1: Balenciaga – człowiek zagadka