Środkowy palec

Edgar Hilsenrath, “Fuck America”, Wydawnictwo Literackie 2018

Ciekawe, co Adorno, obruszający się na poetów, czerniących papier po doświadczeniach Auschwitz, powiedziałby o twórczości Hilsenratha, który w dyskurs na temat Zagłady wprowadził elementy satyry, groteski i erotyki. Dodajmy od razu, zanim przejdziemy do szczegółów, że czyni to, sam będąc przecież ocalonym, z wyczuciem absolutnym – nigdy nie ma tu żartu z cierpienia i zbrodni. Jest za to pisarska i ludzka walka, by pokazywać człowieka w całej jego nędzy i chwale; i bez skłamania – konwenansu czy przesadnie uduchowionych koncepcji. Czytaj dalej Środkowy palec

Świat kontra Jeremi

Robert Rient, “Duchy Jeremiego”, Wielka Litera 2017

Jeremi nie ma lekko. Dwunastoletni narrator najnowszej powieści Roberta Rienta musi zmierzyć się z chorobami bliskich – rakiem matki i alzheimerem dziadka, odkrytą właśnie żydowską tożsamością oraz mrocznymi rodzinnymi tajemnicami, a w końcu śmiercią. Studium wygnania z raju dzieciństwa przez siły równie nieubłagane jak greckie fatum to potwierdzenie talentu autora, ale także świadectwo wahania. Czytaj dalej Świat kontra Jeremi

Z głową w kretowisku

Sacha Batthyany, “A co ja mam z tym wspólnego?”, Czytelnik 2017

Sacha Batthyany porusza temat dziedzictwa II wojny światowej, w wielu rodzinach przybierającego postać traumy, z jaką borykają się kolejne pokolenia. Nie negując zbrodni wojennych, próbuje myśleć bez balastu stereotypów – rzecz charakterystyczna dla drugiego już pokolenia urodzonego po wojnie, które zmaga się z przeszłością z większym niż poprzednicy dystansem. Czytaj dalej Z głową w kretowisku

kalejdoskop#5 (Jakub i Golem, czyli dwa razy los żydowski)

Nasza stała rubryka zmienia nazwę (poprzednio “#wparuzdaniach”), ale nie zmienia swego charakteru. Dziś mamy dla Was dwa znakomite dramaty  – artystyczne przetworzenie jednej z najbardziej niezwykłych dwudziestowiecznych biografii i wspaniałą wariację klasycznego już motywu całej kultury zachodniej – obie łączy to, że są fragmentami wielkiej opowieści o losie Żydów z Europy Środkowo-Wschodniej.
Czytaj dalej kalejdoskop#5 (Jakub i Golem, czyli dwa razy los żydowski)

Dziewczynka z Bałutów

Joanna Fabicka, „Rutka”, Agora 2016

mal. József Rippl-Rónai (1861-1927)
mal. József Rippl-Rónai (1861-1927)

Joanna Fabicka zdołała znaleźć sposób na to, by opowiedzieć o Holocauście nie tylko tak, żeby uszanować delikatne emocje dziecka i powagę tematu, ale stworzyć zarazem wciągającą opowieść. Czytaj dalej Dziewczynka z Bałutów