Wystrzegaj się Futury, Douglas Thomas – recenzja, dizajn

Wszyscy patrzą, nikt nie widzi

Jest na Księżycu i na każdej parze znanych butów do koszykówki, w kampaniach wyborczych używają jej od dziesiątek lat lewica i prawica. Przyczyniła się do rozpropagowania modernistycznego designu w USA, wykorzystuje się ją, żeby zarabiać miliony dolarów i krytykować konsumpcjonizm. Jej “dzieci” znajdziecie oczywiście również na tej stronie. Wszyscy codziennie na nią patrzą, ale prawie nikt nie widzi. Ta książka może to zmienić. // Douglas Thomas, „Wystrzegaj się Futury”, Karakter 2019, s. 208

Bohaterka powyższego akapitu to krój pisma o nazwie Futura. Stworzona w 1927 roku przez Paula Rennera, niemieckiego projektanta czcionek, geometryczna i prosta była ucieleśnieniem rosnącego w siłę ruchu modernistycznego spod znaku Bauhausu. Przez kolejne dekady robiła zawrotną karierę, by stać się „najważniejszym krojem XX wieku”, „estetycznym wcieleniem nowoczesności” i „wzorcem współczesnego pisma bezszeryfowego”, inspirującym projektantów do dziś.

Wystrzegaj się Futury, Douglas Thomas - recenzja, dizajn

„Ta książka jest owocem moich prób wytłumaczenia sobie nieustającej popularności Futury” – pisze we wstępie autor tomu. A efektem jego rocznej kwerendy spędzonej na badaniach w archiwach jest praca, która na przykładzie Futury pokazuje „aktywną i wielowymiarową rolę, jaką krój pisma odgrywa w społeczeństwie”.

I to właśnie poświęcone tej roli fragmenty, a jest ich sporo w książce Thomasa, będą najciekawsze dla czytelników, którzy mniej interesują się dizajnem i typografią.

Autor, na świetnie dobranych przykładach, pokazuje jaką rolę typografia odgrywała i odgrywa w różnych dziedzinach życia.

Kojarzony z postępowymi siłami krój pisma hitlerowska propaganda wykorzystała w katalogach swoich niesławnych wystaw „sztuki zdegenerowanej”, użycie Futury i pisma gotyckiego wyraźnie odróżniało kampanie wyborcze niemieckich komunistów i NSDAP.

Późniejsze przykłady pokazują, że było już dużo bardziej demokratycznie (bo Futury i jej klonów używali również amerykańscy Republikanie). Całość zaś rozważań o czcionkach i władzy wieńczy ciekawy opis pietyzmu z jakim współcześni politycy traktują kwestię typografii. Na przykład  sztab Hillary Clinton zamówił specjalny krój pisma i wprowadzał do niego poprawki, mające zwiększyć czytelność, a co za tym idzie wmocnić przesłanie o tym, że kandydatka jest przyjazna swoim potencjalnym wyborcom.

W kolejnych rozdziałach autor pokazuje typografię jako element porządkujący skomplikowane systemy – tak był w wypadku misji Apollo 11, gdzie podpis Futurą był znakiem, że dany element został sprawdzony i zaakceptowany. Jest ona też środkiem budowania łatwo rozpoznawalnej marki – tak działała firma Nike niemal zawłaszczając krój Futura Extra Bold Condensed, do dzisiaj zresztą z nią kojarzony. Czcionka bywa nośnikiem nostalgii  – tak wykorzystano Futurę w kampanii reklamowej spodni z czasów II wojny światowej.

Wystrzegaj się Futury, Douglas Thomas - recenzja, dizajn

Eseistyczną monografię uzupełniają fragmenty bardziej specjalistyczne. Autor pisze o historii Futury, jej wpływie na współczesną typografię, kwestiach technicznym. Ale nawet w tych, mniej interesujących dla szerokiego grona odbiorców fragmentach Thomas pisze przystępnie, starając się unikać nadmiernego stosowania fachowego żargonu.

Jak na dziełko o typografii przystało książka to cieszący oko, a jednocześnie funkcjonalny przedmiot.

Czysty klarowny układ tekstu, dużo światła, pomysłowe użycie koloru i bogata ikonografia, dzięki której odbiorca może zobaczyć to, o czym właśnie czyta.

Na koniec wyjaśnienie dotyczące tytułu. Skoro Futura jest tak świetnym pismem, dlaczego należy się jej wystrzegać, jak sugerowali to autorowi jego nauczyciele projektowania?

To oczywiście wynik przytłaczającej popularności i nieumiejętnego użycia czcionki i autor, sam kiedyś doradzający studentom wystrzegania się tego kroju, przeszedł ewolucję, którą opisuje w rozdziale o tytule przypominającym tytuł manifestu – „Powrót do Futury”.

To oczywiście kolejna przewrotna uwaga Thomasa, bo każdy kto przeczyta jego książkę i rozejrzy się wokół, z łatwością zrozumie, że Futura nigdy nas nie opuściła.

Wystrzegaj się Futury, Douglas Thomas - recenzja, dizajn

O AUTORZE:

Douglas Thomas – amerykański grafik i historyk dizajnu

PODAJ DALEJ! Facebooktwittermail
POLUB NAS Facebooktwitter

Dodaj komentarz