// ESEJE / RASIZM / USA / WALKA O RÓWNOUPRAWNIENIE / AFROAMERYKANIE / RECENZJA Zapiski syna tego kraju, James Baldwin, Karakter 2019

WYDZIEDZICZENI I OBCY / “Zapiski syna tego kraju”

Pierwsze pełne polskie tłumaczenie debiutanckiego tomu esejów Jamesa Baldwina, jednego z najważniejszych pisarzy Afroamerykańskich. Książka ukazała się w oryginale w 1955 roku. “Zapiski syna tego kraju” zbierają teksty publikowane wcześniej w czasopismach, ale świetnie zniosły próbę czasu zarówno pod względem intelektualnym, jak i literackim.

Autor na różne sposoby porusza w tomie jeden z centralnych problemów swojej twórczości, czyli sytuację Afroamerykanów w Stanach.

Ogląda ją ze swojej, z jednej strony typowej, z drugiej, szczególnej, perspektywy. Był bowiem czarnoskórym gejem urodzonym w wielodzietnej, religijnej rodzinie z Harlemu, który, mimo niechęci ojca, stał się wybitnym pisarzem.

Oczywiście Baldwin w swoich esejach nie ogranicza się do rejestrowania otaczającej go rzeczywistości. Potrafi ją również przenikliwie zanalizować i przenieść w sferę uniwersalnego ludzkiego doświadczenia. Tom podzielony został na trzy główne części. W pierwszej znajdzie czytelnik eseje na temat sztuki (głównie literatury). Druga i trzecia mają charakter przede wszystkim autobiograficzny.

Baldwin kreśli w nich portret Harlemu, opowiada o dniu śmierci swego ojca, który był jednocześnie dniem wielkich zamieszek w rodzinnej dzielnicy. Pisze także o doświadczeniach w Europie, m.in. pobycie w szwajcarskiej wiosce, gdzie był prawdopodobnie pierwszym czarnym widzianym przez mieszkańców.

Wszystkie te przeżycia stanowią asumpt do przejmującej opowieści o wydziedziczeniu, tożsamości powstałej w sytuacji ucisku i obcości, skłonności do zamykania się w getcie (bo Baldwin  nie szczędzi krytyki także tym, w których obronie staje), słabościach dotychczasowych prób opisania historii amerykańskich Murzynów (“Chata Wuja Toma” zostaje w błyskotliwy sposób zrównana z ziemią).

Baldwin to pisarz najwyższej klasy. Widać to zarówno w maestrii z jaką komponuje teksty, dystyngowanej ironii, precyzji z jaką formułuje myśli, odwadze poruszania niewygodnych tematów i literackiej klasie opisów i portretów.

“Zapiski syna tego kraju” to książka wybitna, w dodatku znakomicie przetłumaczona.

Zapiski syna tego kraju, James Baldwin - recenzja, eseje

METRYCZKA KSIĄŻKI: Zapiski syna tego kraju, James Baldwin, Karakter 2019, s. 224

O AUTORZE:

James Baldwin – wybitny pisarz amerykański. Autor takich książek jak “Głoś to na górze” (wydanie polskie 1966) czy “Inny kraj” (u nas – 1968). Był również działaczem na rzecz równości rasowej i równouprawnienia gejów.

Warto zajrzeć: PRZEMÓWIENIE JAMESA BALDWINA NA UNIWERSYTECIE CAMBRIDGE, Colson Whitehead, “Kolej podziemna”, Jesmyn Ward, “Śpiewajcie z prochów, śpiewajcie“, Mezzo, J. M. Dupoint, “Love in Vain”, Robert Johnson 1911-1938

Dodaj komentarz